Een gezonde mond staat in verbinding met je algehele gezondheid en welzijn. Vooral voor mensen met langdurige aandoeningen, zoals Inflammatoire Darmziekte (IBD), is een goede mond- en tandgezondheid essentieel voor de algehele gezondheid en het beheersen van de onderliggende chronische aandoening. Voor Laura Jalasto, een Finse sporter met IBD, is goede mond- en tandhygiëne extra belangrijk.
Het verband tussen IBD en parodontale ziekte komt in recente wetenschappelijke literatuur steeds duidelijker naar voren. Door het ontstekingsmatige karakter van beide aandoeningen wordt verondersteld dat onderliggende IBD een verhoogde basale cytokinerespons kan uitlokken die parodontale ziekte in de hand kan werken (1).
Meerdere studies hebben deze relatie verder onderzocht. Een Duitse studie toonde aan dat twee keer zoveel IBD-patiënten klinisch aanhechtingsverlies >5 mm hadden vergeleken met mensen zonder IBD (2). Andere studies laten zien dat IBD-patiënten een hogere prevalentie van parodontale ziekte, diepere pockets en meer klinisch aanhechtingsverlies hebben — een kernkenmerk van parodontitis en peri-implantitis.
Laura Jalasto is een van de beste triatleten in Finland. Ze won onder meer Ironman Tallinn 2020 en Ironman Mallorca 2021.
– Ik ben mijn hele leven doelgericht sporter geweest. In mijn jeugd was ik skiër en later paardrijder. Vier jaar geleden kwam triatlon erbij. Drie jaar geleden deed ik mijn eerste hele Ironman, zegt Jalasto.
Afgelopen oktober nam Jalasto deel aan de wereldkampioenschappen hele triatlon in Kona, Hawaï, en bracht in de W40-44-categorie een WK-bronzen medaille mee naar huis. Haar doel dit seizoen was een podiumplek op de halve WK in Lahti, maar een stressfractuur zette een streep door haar zomerplannen.
Wat Jalasto in triatlon aanspreekt, is de veelzijdigheid. De training is gevarieerd en er zijn altijd nieuwe gebieden om in te groeien.
– De sport is ook verrassend sociaal en de sfeer in de gemeenschap is geweldig. Hoewel wedstrijden vooral individueel zijn, wordt er vaak in groepen getraind en gestreden, en mensen vinden er vrienden buiten de sport, voegt ze toe.
Gezondheid als prioriteit
Inflammatoire darmziekte (IBD) omvat voornamelijk twee afzonderlijke aandoeningen: de ziekte van Crohn (CD) en colitis ulcerosa (UC). Laura Jalasto kreeg in oktober 2020 de diagnose colitis ulcerosa.
Colitis ulcerosa is een chronische inflammatoire darmziekte waarbij het slijmvlies van de dikke darm ontstoken raakt. De belangrijkste symptomen zijn buikpijn, bloederige ontlasting en diarree. De aandoening kan ook gepaard gaan met extra-intestinale complicaties zoals gewrichts- en huidklachten. Er zijn actieve en symptoomloze periodes.
– Mijn buikklachten begonnen onverwacht in augustus 2020, aanvankelijk als onnodige buikactiviteit. Een paar maanden later kreeg ik ook hevige krampen. In oktober 2020 werd via een endoscopie de diagnose colitis ulcerosa gesteld, zegt Jalasto.
Topsport is zwaar. Het vraagt intensieve training, een regelmatig leven en een gevarieerd, gezond dieet. Als je daar bovenop een langdurige aandoening hebt, wordt het pakket aan eisen nog langer. Zorgen voor je gezondheid is dan extra belangrijk.
– De medicatie bij IBD in combinatie met intensieve training kan predisponeren voor vitamine- en mineraaltekorten en zorgt voor extra behoefte aan bepaalde voedingsstoffen, herinnert Jalasto.
Studies laten zien dat ondervoeding binnen de IBD-populatie inderdaad veel voorkomt. Eerdere schattingen liggen op bijna één op de vier poliklinische patiënten en bijna negen op de tien opgenomen patiënten (3,4). Oorzaken kunnen direct zijn, zoals verlies van normale resorptiemechanismen en hogere nutriëntbehoeften door het ontstekingsproces. Vooral bij CD kan betrokkenheid van de dunne darm de opname van vitale voedingsstoffen bemoeilijken.
Jalasto geeft toe dat leven met IBD zowel praktische uitdagingen oplevert als extra eisen aan doelgerichte sport, afhankelijk van de fase van de aandoening.
– Als de ziekte in balans kan worden gehouden met medicatie, kun je, door naar je lichaam te luisteren en je gezondheid holistisch te benaderen, in de meeste gevallen een bijna normaal leven leiden met IBD — en zelfs ambitieus sporten.
De darm begint bij de mond
Het steunweefsel van de tanden — het parodontale weefsel — kan op vergelijkbare wijze ontstoken raken als het darmslijmvlies bij IBD. Wetenschappers suggereren zelfs dat het aanpakken van parodontitis een positieve invloed heeft op het beheer van IBD.
Volgens Tommi Pätilä, hart- en transplantatiechirurg bij het New Children’s Hospital van HUS, komen darmaandoeningen zoals colitis en de ziekte van Crohn vaak samen voor met ernstige tandvleesziekten, zoals parodontitis of peri-implantitis.
– Geen verrassing, want de darm kan worden gezien als een lange, kronkelige buis die in de mond begint en waar overal bacteriën aanwezig zijn. Bij beide aandoeningen is er een sterke overreactie van het immuunsysteem op een theoretisch relatief milde bacteriële prikkel. In de praktijk valt het immuunsysteem het eigen lichaam aan, aldus Pätilä.
Laura Jalasto erkent het belang van mondgezondheid voor haar IBD. Ze is zich ook bewust van de risico’s die intensieve training voor haar mondgezondheid meebrengt.
Actieve training vraagt veel energie, wat zich vertaalt in het aantal eetmomenten. Daarnaast vermindert zwaar ademen tijdens intensieve trainingen de speekselproductie en droogt de mond uit. Speeksel biedt tanden van nature goede bescherming. Wanneer die afneemt, kunnen bacteriën gemakkelijker gaatjes vormen.
Jalasto’s mondzorgroutine bestaat uit elke ochtend en avond poetsen en tweemaal per week Lumoral gebruiken om haar mondgezondheid optimaal te houden.
De Lumoral-tandreinigingsmethode versterkt mondzorg thuis en ondersteunt de mondgezondheid, ook wanneer traditionele methoden tekortschieten. Lumoral is een nieuwe mondhygiënemethode van Finse onderzoekers die 99,99% van de tandplakbacteriën op het tandoppervlak kan aanpakken. Lumoral werkt gericht, waardoor de normale, belangrijke mondflora wordt gespaard. Tegelijkertijd wordt gingivitis aangepakt.
Referenties:
- Chandan, J., Thomas, T. Inflammatory bowel disease and oral health. BDJ Team 4, 17083 (2017). https://doi.org/10.1038/bdjteam.2017.83
- Chandan, J., Thomas, T. Inflammatory bowel disease and oral health. BDJ Team 4, 17083 (2017). https://doi.org/10.1038/bdjteam.2017.83
- Li S, Ney M, Eslamparast T, Vandermeer B, Ismond KP, Kroeker K, Halloran B, Raman M, Tandon P. Systematic review of nutrition screening and assessment in inflammatory bowel disease. World J Gastroenterol. 2019 Jul 28;25(28):3823-3837. doi: 10.3748/wjg.v25.i28.3823.
- Scaldaferri F, Pizzoferrato M, Lopetuso LR, Musca T, Ingravalle F, Sicignano LL, Mentella M, Miggiano G, Mele MC, Gaetani E, Graziani C, Petito V, Cammarota G, Marzetti E, Martone A, Landi F, Gasbarrini A. Nutrition and IBD: Malnutrition and/or Sarcopenia? A Practical Guide. Gastroenterol Res Pract. 2017;2017:8646495. doi: 10.1155/2017/8646495
World Digestive Health Day op 29 mei
World Digestive Health Day wordt elk jaar op 29 mei gevierd. Deze dag markeert de start van een jaar lange campagne waarin een specifieke spijsverteringsziekte of -aandoening onder de aandacht wordt gebracht bij publiek en professionals.
De campagne voor 2023 heet “A Healthy Gut from the Start.” Vanaf de geboorte zorgt het maag-darmkanaal voor de opname van voedingsstoffen, versterkt het de immuunrespons, herbergt het het darmmicrobioom en fungeert het via de brein-darmas als “tweede brein.”
