Orale mucositis — een ontsteking van de mondslijmvliezen — komt vaak voor in combinatie met kankerbehandelingen, vooral bestraling en chemotherapie. Het uit zich in ernstige pijn, roodheid en zwelling in de mond van de patiënt en kan het succes van de kankertherapie beïnvloeden. Tot dusver is er geen medicijn dat het ontstaan van mucositis effectief voorkomt. Recent onderzoek suggereert dat antibacteriële dual-light therapie een effectieve methode kan zijn om de symptomen van deze aandoening te helpen beheersen.
Traditionele benaderingen van orale mucositis omvatten preventieve maatregelen zoals een goede mondhygiëne en ijstherapie tijdens chemotherapie. Bij een bacteriële infectie kan de arts antibiotica overwegen. Corticosteroïden worden soms ingezet om pijn en de bijbehorende ontstekingsreactie te verlichten. Het gebruik van corticosteroïden brengt echter risico’s met zich mee: het kan het immuunsysteem onderdrukken, waardoor kankerpatiënten gevoeliger worden voor infecties.
Lopend onderzoek verkent nieuwe methoden om orale mucositis te helpen voorkomen en aan te pakken. Rode lichttherapie die de mitochondria stimuleert, is zeer effectief gebleken — vooral als preventieve maatregel. Hoewel lichttherapie als de meest effectieve modaliteit wordt beschouwd, kent brede implementatie nog uitdagingen op het vlak van beschikbaarheid en praktische toepasbaarheid.
Recente studies onderzoeken antibacteriële behandelingen om mondslijmvlieszweren door mucositis preventief aan te pakken en zo de nadelige gevolgen van agressieve kankerbehandelingen te verminderen.
In de bachelorthesis van de Faculteit der Geneeskunde van de Universiteit van Helsinki getiteld “Oral Mucositis – Antibacterial Dual Light in the Treatment of Oral Mucositis” onderzoekt student geneeskunde Jessica Hentilä de effecten van antibacteriële fotodynamische therapie (aPDT) en antibacterieel blauw licht (aBL) op mucositis-zweren als lokale behandelingen.
Hentilä’s onderzoek evalueert de werkzaamheid van dual-light therapie tegen Streptococcus Oralis — een veelvoorkomende bacterie in het orale microbioom. De studie laat zien dat antibacterieel dual-light, een combinatie van aPDT en aBL, niet alleen streptokokkeninfecties in mucositis-zweren effectief aanpakt, maar tegelijk rode lichttherapie biedt.
Volgens dr. Tommi Pätilä, scriptiebegeleider van Hentilä’s project en specialist in pediatrische hart- en orgaantransplantatiechirurgie, bevordert het verminderen van de bacteriële belasting in de mond de genezing van slijmvlieswonden en vermindert het tegelijk het risico op lokale en systemische infectiecomplicaties die vaak voorkomen bij kankerpatiënten. Dat is een belangrijke aanvulling op de conventioneel toegepaste rode lichttherapie.
Mondgezondheid verbetert de kwaliteit van leven
Orale mucositis is een veelvoorkomende bijwerking bij kankerpatiënten die chemotherapie, radiotherapie of een combinatie daarvan ondergaan. De pathofysiologie komt voort uit het vermogen van kankerbehandelingen om snel delende cellen te remmen — niet alleen in tumorweefsel, maar ook in het mondslijmvlies.
Klinisch veroorzaakt orale mucositis een ontstekingsreactie in het mondslijmvlies, met zwelling, roodheid en pijnlijke zweren tot gevolg. Deze slijmvliesbeschadigingen creëren een toegangsroute voor mondbacteriën en verergeren zo de mucositis-gerelateerde ontsteking, of kunnen zich mogelijk naar andere delen van het lichaam verspreiden, legt dr. Matti Mauramo, tandarts en specialist in pathologie, uit.
Mauramo benadrukt dat een goede mondhygiëne cruciaal is voor het algehele welzijn. Voor kankerpatiënten is het behouden van de mondgezondheid bijzonder belangrijk: een schone mond vermindert de ontstekingsbelasting door bacteriën, die mucositis verergert. Kankerpatiënten moeten tijdens intensieve behandelingen goed kunnen kauwen en een gevarieerd, calorierijk dieet kunnen volgen om ondervoeding en algehele verzwakking (cachexie) te voorkomen.
Professor Tuomas Waltimo van de Universiteit van Bazel merkt op dat mucositis in elk deel van het spijsverteringskanaal kan optreden, maar dat de manifestatie op het mondslijmvlies specifieke uitdagingen oplevert voor kankerpatiënten. Ernstige gevallen kunnen orale voedselopname belemmeren, waardoor kankerbehandelingen vroegtijdig moeten stoppen en de algehele prognose onder druk komt te staan.
Waltimo, momenteel werkzaam als privé-tandarts in een Finse kliniek die gespecialiseerde tandzorg biedt aan patiënten in kankerbehandeling, erkent dat het omgaan met de bijwerkingen van kankerbehandelingen is verbeterd ten opzichte van het begin van de jaren 2000. Gedurende zijn twintigjarige onderzoekscarrière volgde Waltimo nauwgezet de ontwikkeling van kankerzorgpaden, met name het groeiende inzicht in de rol van mondinfecties in de behandelresultaten.
Aan het begin van de jaren 2000, aldus Waltimo, werd het belang van mondgezondheid binnen de algemene gezondheidszorg niet systematisch erkend zoals vandaag in veel Europese landen. De situatie is inmiddels verbeterd: in landen als Zwitserland is tandheelkundige zorg vóór de start van stamceltransplantatiebehandelingen intussen standaard.
Tegelijk zijn de prognoses van patiënten verbeterd en — belangrijker nog — is de kwaliteit van leven voor veel patiënten vooruitgegaan doordat het managen en voorkomen van bijwerkingen efficiënter is geworden.
Een gezonde mond beschermt tegen ernstige infecties
Professor Waltimo benadrukt dat kankerbehandelingen, naast mucositis, vaak ook een droge mond veroorzaken — waardoor kankerpatiënten vatbaarder worden voor andere mondaandoeningen zoals cariës, gingivitis en uitdagende parodontale en peri-implantaire ziekten.
Mondinfecties zijn schadelijk voor de algehele gezondheid, veroorzaken een laaggradige ontstekingstoestand en kunnen het hele lichaam beïnvloeden. Ze zijn extra schadelijk voor kankerpatiënten vanwege het verhoogde risico op bacteriëmie — een bacteriële infectie waarbij bacteriën in de bloedbaan een afweerreactie van het lichaam uitlokken. In ernstige gevallen kan bacteriëmie leiden tot levensbedreigende sepsis.
Waltimo benadrukt dat goede mondzorg infectiecomplicaties kan helpen voorkomen, waar kankerpatiënten gevoeliger voor zijn door hun verhoogde ziekterisico. Het behouden van de mondgezondheid is voor kankerpatiënten cruciaal, omdat de mond de primaire bron is van routinematige bacteriële verspreiding in het lichaam. Slijmvliezen, tanden en tandvlees moeten in onberispelijke staat worden gehouden via effectieve dagelijkse mondhygiëne.
Volgens dr. Matti Mauramo kan de antibacteriële behandeling van Lumoral invloed hebben op het ontstekingsproces en een ontstekingsremmend effect teweegbrengen. Daarnaast kan antibacteriële dual-light therapie traditionele bactericide behandelingen aanvullen.
Professor Tuomas Waltimo suggereert dat de antibacteriële dual-light therapie van Lumoral kan dienen als preventieve maatregel om de mondgezondheid van kankerpatiënten te ondersteunen voordat kankerbehandelingen van start gaan.
Voorlopige observaties wijzen erop dat de antibacteriële dual-light therapie van Lumoral een belangrijk hulpmiddel kan zijn in het arsenaal bij orale mucositis. Er worden bevestigingsstudies opgezet om de effectiviteit van deze nieuwe aanpak verder te onderzoeken. In het voorjaar start aan de Universiteit van Helsinki een nieuw promotieonderzoek dat dit onderwerp verder zal uitdiepen, voegt Tuomas Waltimo toe.
***
Wereldkankerdag wordt elk jaar gehouden op 4 februari. Het is een dag die is gewijd aan bewustwording rondom kanker, het bevorderen van preventie, opsporing en behandeling, en aan het pleiten voor betere toegang tot kankerzorg voor mensen wereldwijd. De dag herinnert ons ook aan het belang van vroege opsporing en voorlichting over risicofactoren.
Bronnen:
Brown TJ, Gupta A. Management of Cancer Therapy-Associated Oral Mucositis. JCO Oncol Pract. 2020 Mar;16(3):103-109. doi: 10.1200/JOP.19.00652. Epub 2020 Feb 3. PMID: 32048926.
Al-Rudayni AHM, Gopinath D, Maharajan MK, Veettil SK, Menon RK. Efficacy of Oral Cryotherapy in the Prevention of Oral Mucositis Associated with Cancer Chemotherapy: Systematic Review with Meta-Analysis and Trial Sequential Analysis. Curr Oncol. 2021 Jul 29;28(4):2852-2867. doi: 10.3390/curroncol28040250. PMID: 34436016; PMCID: PMC8395421.
Hentilä, Jessica. "Oral Mucositis – Antibacterial Dual Light in the Treatment of Oral Mucositis." Bachelor of Medicine, University of Helsinki, Faculty of Medicine, October 22, 2023.
Gholami L, Shahabi S, Jazaeri M, Hadilou M, Fekrazad R. Clinical applications of antimicrobial photodynamic therapy in dentistry. Front Microbiol. 2023 Jan 5;13:1020995. doi: 10.3389/fmicb.2022.1020995. PMID: 36687594; PMCID: PMC9850114.
