Parodontitis en diabetes zijn twee veelvoorkomende aandoeningen met een sterke wederzijdse relatie. Slecht ingestelde diabetes stimuleert de progressie van parodontitis en bemoeilijkt de behandeling ervan. Andersom beïnvloedt actieve parodontitis het beheer en de behandeling van diabetes negatief.
Ter ere van Wereldgezondheidsdag reflecteren Tommi Pätilä, hart- en transplantatiechirurg in het HUS New Children’s Hospital in Finland, en Timo Sorsa, hoogleraar Mond- en Kaakchirurgie aan de Universiteit van Helsinki, op het verband tussen deze twee aandoeningen vanuit het perspectief van de mondgezondheid.
Diabetes en tandvleesontsteking zijn wereldwijd twee grote gezondheidsuitdagingen die directe aandacht vragen. Ongeveer de helft van de wereldbevolking heeft last van tandvleesontsteking, en bijna een half miljard mensen heeft diabetes.
Alleen al in Finland zijn er naar schatting 500.000 mensen met diabetes: ongeveer 50.000 met type 1-diabetes en rond de 400.000 met type 2. Daarnaast zijn er mogelijk tot 100.000 niet-gediagnosticeerde type 2-patiënten in Finland.
Het nauwe verband
Parodontitis is een aandoening van de ondersteunende tandweefsels die voortkomt uit tandvleesontsteking en uiteindelijk tot tandverlies kan leiden. Symptomen zijn onder meer rood, gezwollen en bloedend tandvlees, terugtrekkend tandvlees, pocketvorming, losser wordende tanden, slechte adem en mogelijk slik- en kauwproblemen.
Parodontitis wordt in verband gebracht met veel risicofactoren, zoals roken, genetische factoren en systemische aandoeningen als diabetes.
De symptomen kunnen variëren van mild tot ernstig en vragen vaak om beoordeling en behandeling door een tandarts of mondhygiënist. Vroege herkenning en behandeling zijn cruciaal om parodontitis onder controle te krijgen.
Patiënten met diabetes hebben een verhoogd risico op parodontitis, en andersom heeft parodontitis een negatief effect op de behandeling en het beheer van diabetes. Hoge bloedsuikerwaarden verhogen ontsteking in de mond en bemoeilijken het herstel van parodontitis. Het gecombineerde effect van beide aandoeningen is ook zichtbaar in systemische ontstekingsmarkers en bloedsuikerwaarden.
Traditionele diagnostische methoden zijn niet altijd voldoende om het risico op parodontitis en diabetes te identificeren. Daarom zijn er nieuwe op biomarkers gebaseerde sneltests ontwikkeld om het risico in een vroeg stadium te helpen herkennen.
Mondgezondheidsstatus in minuten zichtbaar
De Finse aMMP-8-sneltest meet de concentratie actief matrixmetalloproteïnase 8 (aMMP-8) in mondspoeling. Studies laten zien dat verhoogde aMMP-8-waarden zowel op parodontitis als op diabetes kunnen wijzen.
De aMMP-8-sneltest kan bij de tandarts worden uitgevoerd, met de uitslag direct beschikbaar. Dat maakt vroeg ingrijpen bij parodontitis en beoordeling van het diabetesrisico mogelijk. Bovendien geeft de test patiënten belangrijke informatie over hun mondgezondheid en diabetesrisico, wat hen motiveert om beter voor zichzelf te zorgen en gezond te leven.
“Met deze test kunnen vroege tekenen van parodontitis worden opgespoord voordat de symptomen optreden, wat kansen biedt voor vroege behandeling en het voorkomen van complicaties,” zegt professor Timo Sorsa van de afdeling Mond- en Kaakchirurgie van de Universiteit van Helsinki.
De test is inzetbaar bij patiënten met type I-, type II- en zwangerschapsdiabetes.
Mondgezondheid: cruciaal voor mensen met diabetes
Patiënten met diabetes en parodontitis vragen om extra aandacht, herinnert pediatrisch hart- en transplantatiechirurg Tommi Pätilä eraan. Pätilä is ook een van de ontwikkelaars van de Lumoral-innovatie, die mechanische mondhygiëne versterkt.
“Het is voor mensen met diabetes extra belangrijk om in regelmatige mondhygiëne en tandartsbezoeken te investeren. Dat verbetert niet alleen de kwaliteit van leven, maar verlaagt ook het risico op complicaties op lange termijn,” aldus Pätilä.
Volgens Pätilä kunnen aanvullende therapieën worden gecombineerd met mondzorg thuis, zoals lage dosering doxycycline als aMMP-8-remmer en lichtgeactiveerde mondspoelingen met ontstekingsremmende werking.
“De antibacteriële Lumoral-behandeling pakt schadelijke tandplakbacteriën op het tandoppervlak en langs de tandvleesrand effectief aan. Thuis toegepaste Lumoral-behandeling is in onderzoek significant effectiever en beter verdraagbaar gebleken dan de nu veelgebruikte chloorhexidine-mondspoelingen,” legt Pätilä uit.
Pätilä benadrukt dat antibacteriële behandeling mechanische tandreiniging aanvult en de noodzaak van poetsen en interdentale reiniging niet vervangt. Waarom is aanvullende behandeling nodig om mechanische mondzorg te versterken?
“Onderzoek laat zien dat poetsen slechts 65% van de tandplak verwijdert. Er blijft tandplak achter, zelfs na het meest effectieve poetsen. Lumoral helpt deze resterende tandplak aan te pakken. Regelmatige Lumoral-behandeling zorgt ervoor dat de tandoppervlakken grondig schoon zijn. Vooral mensen met diabetes hebben baat bij het verwijderen van deze resterende tandplak,” zegt Pätilä.
Volgens studies vermindert regelmatige aanvullende antibacteriële behandeling naast traditionele niet-chirurgische standaardzorg de ontsteking van het tandvleesweefsel, en verbetert het de mondhygiëne en het herstel van diepe pockets bij chronische parodontitis ten opzichte van de conventionele behandeling alleen.
Antibacteriële behandeling blijkt ook peri-implantaire ontsteking te helpen voorkomen en aan te pakken. De behandeling is geschikt voor iedereen, maar lichtgeactiveerde antibacteriële behandeling wordt als het meest effectief gezien voor patiënten die behoefte hebben aan versterkte mondhygiëne.
***
Wereldgezondheidsdag, in het leven geroepen door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), wordt wereldwijd gevierd op 7 april om aandacht te vragen voor gezondheidsvraagstukken. Het actuele thema van dit jaar, “Mijn gezondheid, mijn recht”, benadrukt het belang van gezondheidsgelijkheid.
***
Referenties:
Trujillo K, Räisänen IT, Sorsa T, Pätilä T. Repeated daily use of dual-light antibacterial photodynamic therapy in periodontal disease—a case report. Dent J (Basel). 2022;10(9):163. doi:10.3390/dj10090163
Pakarinen S, Saarela RKT, Välimaa H, et al. Home-applied dual-light photodynamic therapy in the treatment of stable chronic periodontitis (HOPE-CP)—three-month interim results. Dent J (Basel). 2022;10(11):206. doi:10.3390/dj10110206
Gholami L, Shahabi S, Jazaeri M, Hadilou M, Fekrazad R. Clinical applications of antimicrobial photodynamic therapy in dentistry. Front Microbiol. 2023;13:1020995. doi:10.3389/fmicb.2022.1020995
Lähteenmäki H, Pätilä T, Räisänen I, Kankuri E, Tervahartiala T, Sorsa T. Repeated Home-Applied Dual-Light Antibacterial Photodynamic Therapy Can Reduce Plaque Burden, Inflammation, and aMMP-8 in Peri-Implant Disease – A Pilot Study. Curr Issues Mol Biol 2022; 44: 1273–1283. doi: 10.3390/cimb44030085
