De Finse regisseuse-scenariste Saara Cantell laat haar film Sisarukset (Siblings) op vrijdag 27 oktober 2023 in de Finse bioscopen in première gaan. Het filmproject was uniek in zijn totstandkoming, en het resultaat heeft iets documentair. Deze warme dramafilm verweeft fictie met dramatische gebeurtenissen uit het echte leven, zoals de ernstige ziekte van een van de hoofdpersonen tijdens de opnames en zijn herstel daarvan.
Siblings heeft in de hoofdrollen Henna Tanskanen, Lauri Tanskanen en Elin Petersdottir. Henna en Lauri, in het echte leven een echtpaar, spelen de tweeling, en de Fins-IJslandse Petersdottir speelt hun onverwacht gevonden oudere zus. Siblings is de tiende speelfilm van Saara Cantell. De film werd over zeven jaar gemaakt met een kleine crew en volgt het leven van de hoofdpersonen op de voet.
– De manier waarop de film werd opgenomen, verschilde in alle opzichten van de traditionele aanpak. Ik was ook betrokken bij Saara’s werk Devil’s Bride (Tulen morsian), die op hetzelfde moment als Siblings werd opgenomen. Werken met dezelfde regisseur, maar op twee totaal verschillende manieren. Het ene project met een strakke opnameschema en een grote productieploeg. Het andere met een kleine kern, waardoor de film op een unieke manier gemaakt kon worden en we echt de diepte in konden met het verhaal, zegt Lauri Tanskanen, die in Siblings een van de hoofdrollen, Jon, speelt.
In de film komen de dertigjarige tweelingzus Jenna (Henna Tanskanen) en haar broer Joni (Lauri Tanskanen) erachter dat hun vader nog een derde kind heeft. Zus Jóna (Elin Petersdottir) woont in IJsland. Zodra het drietal elkaar ontmoet, verandert er van alles voor iedereen en krijgen relaties en toekomst een nieuwe lading. Terwijl ieder van hen zoekt naar zin in zijn of haar eigen leven, pendelen ze heen en weer tussen één vader, twee vaderlanden en drie volwassen broers en zussen.
Naast de hoofdrollen zijn in bijrollen veel bekende Finse acteurs te zien, waaronder Ilkka Villi, Pirkko Hämäläinen, Antti Reini, Jarkko Niemi, Essi Hellén, Meri Nenonen en de IJslandse Netflix-ster Björn Thors. Ook de iconische Finse actrice Anneli Sauli schittert in haar laatste filmrol.
Speelfilms worden doorgaans in enkele maanden opgenomen, met doorgaans grote crews vanwege het aantal technici. Siblings werd met een technische crew van vier mensen gemaakt.
– De film is opgenomen door Marita Hällfors, die ook documentaireregisseur is. Voor haar kwam met deze film een droom uit: documentaire en fictie mengen, zegt Tanskanen.
– Toen we begonnen met de film, wisten we alleen welke richting we met de gebeurtenissen op wilden, vervolgt Tanskanen.
De film is fictie te midden van echte gebeurtenissen. Je beleeft bijvoorbeeld de vrolijke sfeer en de Viking-kreten die losbraken toen IJsland op het EK voetbal goed begon te presteren.
– We reisden op een dag tijd af om midden in de nationale feestsfeer te filmen. Terwijl de IJslandse voetbalfans “HUH HUH” riepen en in hun handen klapten, draaiden wij middenin dat alles een scène.
Het leven verrast — ook in de film
Zoals in het leven in het algemeen, gebeurden er ook tijdens de opnames van Siblings dingen — vrolijk én verdrietig.
– Ons oudste kind was nog een baby toen we begonnen, en onze jongste dochter werd tijdens de productie geboren. Zo hebben we letterlijk nieuwe acteurs voor de film ‘geboren’, zegt Tanskanen met een glimlach.
– Henna en ik hebben lang nagedacht over hoe groot de verantwoordelijkheid is om namens de kinderen te besluiten of ze in een film te zien zijn. Uiteindelijk hebben we ze wel opgenomen. Zo konden we tijdens de opnames als gezin altijd bij elkaar zijn. Dat was een belangrijk argument bij de beslissing.
Een klein gezin met jonge kinderen tussen twee landen runnen was uitdagend, geeft Tanskanen toe. We reisden elk halfjaar voor opnames en het hele gezelschap van het ene naar het andere land verplaatsen vraagt veel organisatie. De hechte band die ontstond in onze productieploeg hielp echter, bijvoorbeeld als er tijdens de opnames een oppas nodig was.
– We werden een soort filmfamilie. Iedereen hielp mee. Zelfs onze regisseuse droeg onze baby soms in een draagzak terwijl ze achter de camera stond, aldus Tanskanen.
Er was ook steun nodig toen Tanskanen in het derde jaar van de opnames onverwacht werd gediagnosticeerd met ernstige kanker.
– De diagnose was voor iedereen een vreselijke schok. We hielden een crisisvergadering, maar besloten op mijn verzoek door te gaan met filmen. Ik heb op dat moment al mijn andere werkopdrachten stopgezet. Mijn overige leven werd voor een groot deel pauzegezet om de ziekte aan te kunnen.
Tanskanen geeft toe dat er veel drukte, misschien zelfs een zekere koppigheid, in die fase zat. Maar zijn sterkste intuïtieve gevoel was dat hij er toch wel uit zou komen. Dat gevoel gaf hem ook kracht toen een dag na zijn eerste operatie de vertrouwde filmcrew naar het ziekenhuis kwam om hem te filmen.
– De scène in de film waarin ik in de ziekenhuisspiegel naar mijn operatielitteken kijk, is zo echt als maar kan. Het enige wat spel was, is dat ik een bril op had. Het acteervak is een beetje gek — zelfs op dat moment tijdens de opnames vroeg ik me af of ik wel goed genoeg speelde!
Kanker raakt velen
Tanskanen kreeg de diagnose darmkanker midden in een van de drukste periodes van zijn leven. Tijdens zijn ziekte een film maken gaf hem de kans om anderen via zijn werk te laten zien hoe het werkelijk is om met een langdurige ziekte te leven.
– Pas toen ik zelf ziek werd, besefte ik hoe smal het beeld is dat in films van ernstig zieke mensen wordt getoond. Er is die man met de tulband die wegkwijnt of in bed ligt. Ikzelf heb bijzonder veel moeite met die continue slachtofferrol.
Ernstige ziekte is niet het hoofdthema van de film, maar is onvermijdelijk onderdeel van het verhaal.
– Het tekent zeker de reis van mijn personage, omdat het ook mijn eigen leven heeft getekend. Ik had het niet kunnen verbergen, en dat was ook niet nodig, vervolgt Tanskanen.
In Finland worden jaarlijks meer dan 3.500 nieuwe gevallen van darmkanker gediagnosticeerd. De afgelopen jaren nemen de aantallen snel toe, en er rusten nog veel taboes op de ziekte.
Tanskanen werkt momenteel aan een boek over dit onderwerp: My Crazy Beautiful Life (Sairaan kaunis elämäni), dat begin volgend jaar verschijnt op de digitale boekendienst Storytel.
– Het is een autobiografisch boek waarin ik beschrijf hoe mijn langdurige ziekte zowel mijn omgeving als mijzelf raakt.
Tanskanen wijst erop dat mensen met langdurige ziekte veel lotgenotensteun en begrip nodig hebben.
– Voor sommigen is praten een goed middel. Anderzijds is het een persoonlijke keuze of je over je gezondheid wilt praten. Kanker is zo’n complex en gevoelig onderwerp dat je zelf moet kunnen bepalen of je erover spreekt. Mij heeft het enorm geholpen om er met anderen over te kunnen praten en lotgenotensteun te krijgen.
Ook beweging kan helpen wanneer je hoofd vol zit. Na 20 jaar Chinese Taiji raakte Tanskanen, twee jaar na zijn ziekmelding, geïnteresseerd in Asahi, dat het beste van oosterse en westerse gezondheidsbeweging combineert.
– Asahi is een afgeleide van Taiji, met nadruk op langzame, zachte bewegingen. De drempel om met Asahi te beginnen kan voor veel mensen lager liggen dan om bijvoorbeeld met yoga te starten, zegt Tanskanen.
Asahi benadrukt ontspanning, een rechtop gerichte houding en de verbinding tussen ademhaling en beweging. De bewegingen zijn bewust zo eenvoudig gehouden dat iedereen ze kan doen.
– Voor mij heeft het enorm geholpen, zowel lichamelijk als als manier om met mijn angsten en gedachten om te gaan. Toen ik ziek werd, is het voor mij een hogere vorm van zelfverdediging geworden!
Tanskanen heeft ook zelf Asahi-groepen geleid via Colores — de Finse vereniging voor darmkanker. En via Cancer Foundation Finland heeft hij groepen georganiseerd. Via deze groepen kan hij niet-verbale lotgenotensteun en kracht delen met wie met een ernstige ziekte te maken heeft.
– Er zijn zoveel soorten lotgenotensteun die een mens kan gebruiken. Praten is voor velen essentieel, maar sommigen hebben meer aan doen en actief zijn. Niet-verbale steun — samen komen en in stilte bewegen — is voor velen een goede optie.
– Tijdens Asahi-lessen praten we niet over kanker, maar pakken we aan kracht en op het goede dat ademhaling en beweging het lichaam kunnen doen. Dit is de afgelopen jaren voor mij een hartsaangelegenheid geworden, en mensen genieten er ook echt van.
Tanskanen is van plan om binnenkort een nieuwe Asahi-groep te starten in Helsinki.
– Lotgenotensteun is cruciaal voor mensen met langdurige ziekte, ook al heb je soms het gevoel dat je alleen wilt zijn. Of het nu verbaal of niet-verbaal is: het belangrijkste is dat je niet alleen met je ziekte staat.
En hoe was het voor Tanskanen om in een film met zijn vrouw Henna te spelen?
– Het was makkelijk en soms best grappig om met Henna broer en zus te spelen en de filmcrew tussen de scènes door te verrassen met een kus. Acteren in welke rol dan ook met Henna is zó makkelijk, omdat we elkaar goed kennen.
****
Lauri Tanskanen, in 2009 afgestudeerd als acteur:
“Ik probeer zo gezond mogelijk te leven en goed voor mijn lichamelijke conditie te zorgen. Ik gebruik een medicijn met als bijwerking dat het de slijmvliezen in mijn mond aantast. Ik gebruik Lumoral nu meer dan een jaar en merk dat het helpt om mijn mondslijmvlies in betere conditie te houden. Hoe minder ontsteking in de mond, hoe beter voor je lichaam. Voor mij is Lumoral dus onderdeel van mijn routine om gezond te blijven.”
Hoofdbeeld: Joni (L. Tanskanen). Credits: Antti Kokkola © Making Movies.
