Wereldhartdag, in het leven geroepen door de World Heart Federation (WHF), wordt elk jaar op 29 september gevierd. Dit wereldwijde evenement wil bewustzijn creëren en mensen aanzetten tot actie voor een gezond hart.
Hart- en vaatziekten (HVZ) zijn de belangrijkste doodsoorzaak in de westerse wereld. De meest voorkomende hart- en vaatziekten zijn coronaire hartziekte, hartfalen en cerebrovasculaire aandoeningen. Wereldwijd overlijden er jaarlijks ruim 20,5 miljoen mensen aan deze ziekten. Hart- en vaatziekten tasten het hart en de bloedvaten aan en kunnen leiden tot ernstige, mogelijk zelfs fatale complicaties. De WHF schat echter dat 80% van de vroegtijdige sterfgevallen door deze ziekte te voorkomen is (1).
– Met kleine aanpassingen in onze levensstijl kunnen we onze hartgezondheid beter beheersen en hart- en vaatziekten de baas, aldus de WHF.
Daarbij horen ook acties die de mondgezondheid helpen verbeteren. Een goede mondhygiëne is meer dan een mooie lach. Het is essentieel om goed voor je tanden en je mond te zorgen, want zelfs ogenschijnlijk onschuldige mondaandoeningen kunnen een risicofactor zijn voor ernstige ziekten.
Orale pathogenen blijven niet in de mond
Tommi Pätilä, hart- en transplantatiechirurg in het New Children’s Hospital (HUS), benadrukt dat een gezond hart een gezonde mond en grondige dagelijkse mondhygiëne vraagt. Bacteriën in de orale biofilm zijn verantwoordelijk voor 95 procent van de tandaandoeningen.
– Eenvoudige maatregelen als regelmatig poetsen en reinigen van de interdentale ruimtes en reguliere tandartscontroles kunnen helpen het ontstaan van tandvleesziekte voorkomen — en tegelijkertijd het risico verkleinen dat bacteriën of bacteriestructuren vanuit de mond in de bloedbaan komen en zich door het lichaam verspreiden, zegt Pätilä.
Zelfs kauwen kan bacteriën of bacteriedeeltjes die mondinfecties veroorzaken via ontstoken tandvlees naar de rest van het lichaam doen verspreiden. Het resultaat is een aanhoudende ontstekingstoestand in het lichaam, die vervolgens kan bijdragen aan ernstige aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, aldus Pätilä.
– Anderzijds ontstaan plotselinge problemen wanneer levende bacteriën de hartkleppen infecteren, vervolgt Pätilä.
In 2016 opereerde Pätilä een ernstige bacteriële hartklepinfectie, wat hem motiveerde om verschil te maken op het gebied van mondgezondheid.
– Het bleek dat de oorzaak van de ernstige hartinfectie van de patiënt bacteriën uit de mond waren. Op dat moment wist ik dat er iets moest gebeuren aan de resterende tandplak die ondanks poetsen en flossen in mensen hun monden blijft zitten en ziekte veroorzaakt.
Pätilä is een van drie Finse onderzoekers die de antibacteriële Lumoral-methode hebben ontwikkeld. Lumoral is een gepatenteerd medisch hulpmiddel dat mondaandoeningen thuis helpt aanpakken en voorkomen. De Lumoral-behandeling kan 99,99% van de tandplakbacteriën op het tandoppervlak verwijderen (2).
Preventie en vroege diagnose lonen
– In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, verwijdert een tandenborstel slechts zo’n 60% van de orale biofilm. Het is dan ook geen verrassing dat cariës en gingivitis wereldwijd de meest voorkomende aandoeningen zijn. Willen we mondgezondheidsresultaten verbeteren, dan moeten we iets doen aan de tandplak die na het poetsen achterblijft, zegt Timo Sorsa, hoogleraar Mond- en Kaakchirurgie aan de Universiteit van Helsinki.
In Finland heeft naar schatting twee op de drie mensen boven de 30 te maken met parodontitis. Deze veelvoorkomende tandvleesziekte kan onbehandeld tot tandverlies leiden — maar wordt ook in verband gebracht met ernstige hartproblemen. Volgens één studie hebben mensen met parodontale ziekte 30% meer kans op een eerste hartinfarct vergeleken met leeftijdsgenoten met gezond tandvlees (3).
Volgens een andere studie in het Journal of Periodontology hadden mensen met parodontale ziekte bijna twee keer zoveel kans op coronaire hartziekte (CAD) als mensen met gezond tandvlees (4).
Een rapport uit 2020 in het European Journal of Preventive Cardiology wees uit dat een slechte mondgezondheid in verband wordt gebracht met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, vooral bij mensen met tandvleesziekte (5).
Professor Sorsa benadrukt dat het voorkomen van parodontale ziekte essentieel is voor zowel de mond- als de algehele gezondheid van de patiënt.
– Onbehandelde parodontitis leidt tot een laaggradige ontsteking die het hele lichaam beïnvloedt en bijdraagt aan aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes, de ziekte van Alzheimer en mogelijk zelfs kanker.
Parodontitis in minuten zichtbaar
Volgens professor Sorsa loont preventie en snelle diagnose van parodontale ziekte zich op de lange termijn voor de patiënt, de volksgezondheid en de economie. Dat wordt ook mogelijk met de moderne diagnostische en behandelmethoden die de tandheelkunde op dit moment veranderen.
In zijn uitgebreide onderzoekscarrière heeft professor Sorsa zich al lange tijd gericht op de ontwikkeling van een immunologische sneltest voor actief matrixmetalloproteïnase-8 (aMMP-8). Deze sneltest kan vaststellen of het tandvleesweefsel van iemand bezig is af te breken, nog vóór het met het oog zichtbaar is.
De test kan door een zorgprofessional of door de consument zelfstandig thuis worden uitgevoerd — vergelijkbaar met een COVID-19-antigeentest of een traditionele zwangerschapstest (6).
– De aMMP-8-sneltest kan op een niet-invasieve manier binnen vijf minuten bij de tandarts actief verlies van parodontaal aanhechtingsweefsel meten en het risico op progressie beoordelen, dus zonder het onderzochte weefsel te verstoren. De test vormt een aanvulling op de diagnose, opvolging en onderhoudsbehandeling van parodontitis en peri-implantitis, zegt professor Sorsa.
Op het gebied van nieuwe behandel- en preventiemethoden voor parodontitis licht hij de Lumoral-therapie uit. Hij noemt Lumoral een medicijnvrij alternatief om ernstige tandvleesziekte aan te pakken en te helpen voorkomen.
– Lumoral versterkt het effect van de tandenborstel, en studies tonen aan dat het ook de resultaten van professionele mondzorg aanzienlijk verbetert. Tegelijkertijd kan het apparaat mogelijk de behoefte verkleinen aan geneesmiddelen die traditioneel worden ingezet bij tandvleesziekte, zoals antibiotica en chloorhexidine.
Lumoral is gebaseerd op fotodynamische therapie — een lichtgeactiveerd antibacterieel effect — en vertraagt tandplakvorming en vermindert de belasting van schadelijke bacteriën in de mond aanzienlijk. Het gebruikersprofiel is geschikt voor alle leeftijden, maar wordt vooral aanbevolen voor wie een voorgeschiedenis heeft van veelvoorkomende mondaandoeningen, cariës en tandvleesziekte (2).
Referenties:
- https://world-heart-federation.org/news/deaths-from-cardiovascular-disease-surged-60-globally-over-the-last-30-years-report/
- Pakarinen, S., Saarela, R. K. T., Välimaa, H., Heikkinen, A. M., Kankuri, E., Noponen, M., Alapulli, H., Tervahartiala, T., Räisänen, I. T., Sorsa, T., & Pätilä, T. (2022). Home-Applied Dual-Light Photodynamic Therapy in the Treatment of Stable Chronic Periodontitis (HOPE-CP) Three-Month Interim Results. Dentistry Journal, 10(11), [206]. https://doi.org/10.3390/dj10110206
- Rydén L, Buhlin K, Ekstrand E, de Faire U, Gustafsson A, Holmer J, Kjellström B, Lindahl B, Norhammar A, Nygren Å, Näsman P, Rathnayake N, Svenungsson E, Klinge B: Periodontitis Increases the Risk of a First Myocardial Infarction. A Report From the PAROKRANK Study. 13.1.2016 Circulation. 2016;133:576–583 https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.115.020324
- Nesarhoseini V, Khosravi M. Periodontitis as a risk factor in non-diabetic patients with coronary artery disease. ARYA Atheroscler. 2010 Fall;6(3):106-11. PMID: 22577425; PMCID: PMC3347825.
- Pirkko J Pussinen, Eija Könönen, Oral health: A modifiable risk factor for cardiovascular diseases or a confounded association?, European Journal of Preventive Cardiology, Volume 23, Issue 8, 1 May 2016, Pages 834–838, https://doi.org/10.1177/2047487316636506
- Sorsa, T., Lähteenmäki, H., Pärnänen, P., Tervahartiala, T., Mäkitie, A. Pätilä, T. & Räisänen, I. T., (2022). Aktiivisen MMP-8:n vieritestaus ja pikadiagnostiikka, Suomen Hammaslääkärilehti 2022; 14: 26–33.
