Wereldmondgezondheidsdag wordt elk jaar op 20 maart gevierd om aandacht te vragen voor goede mondhygiëne en het belang daarvan voor de gezondheid van het hele lichaam. Extra aandacht is nu nodig, omdat studies duidelijk laten zien dat bacteriën uit mond en tanden gekoppeld zijn aan veel chronische aandoeningen.
Naast hartziekten worden mondaandoeningen in verband gebracht met longziekten, diabetes en metabole problemen bij gezonde mensen. Volgens Zweedse onderzoekers hebben mensen met parodontale ziekte (ontsteking van het aanhechtingsweefsel van de tanden) ongeveer een vijfde meer kans op alvleesklierkanker dan mensen met gezond tandvlees. Het risico neemt ook toe bij patiënten die al tanden zijn verloren, wat op gevorderde parodontitis wijst (1).
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) treft parodontale ziekte naar schatting 19% van de volwassen wereldbevolking — meer dan een miljard gevallen. De belangrijkste risicofactoren zijn een slechte mondhygiëne en tabaksgebruik.
Ook bij kinderen is een slechte mondgezondheid zichtbaar. Eerder deze maand riep de Britse Oral Health Foundation op tot dringende actie om de mondgezondheid van kinderen in het VK te verbeteren. De organisatie wijst erop dat het aantal kinderen dat in het VK onder algehele anesthesie tanden laat trekken “catastrofaal” is toegenomen. Er zijn meer middelen en meer voorlichting nodig over het belang van zorgvuldige mondzorg thuis om de situatie te keren.
Ook de WHO heeft aandacht gevraagd voor de verslechtering van mondgezondheid. Volgens het Global Oral Health Status Report van afgelopen november heeft bijna de helft van de wereldbevolking een of andere vorm van mondaandoening, en is het aantal gevallen van mondaandoeningen de afgelopen 30 jaar wereldwijd met een miljard toegenomen (2). Hoge suikerinname, roken en problematisch alcoholgebruik dragen bij aan de mondgezondheidscrisis, aldus de WHO.
Parodontale ziekte raakt velen
Parodontitis is een langdurige tandvleesontsteking. Na verloop van tijd beschadigt de ontsteking het weefsel dat tanden aan het kaakbot verankert, wat ertoe kan leiden dat de collageenvezels breken en tanden verloren gaan. Vroege signalen zijn rood tandvlees, bloedend tandvlees en slechte adem.
Tandvleesontsteking veroorzaakt laaggradige ontsteking die onder andere de bloedvatgezondheid en sportprestaties beïnvloedt. Bacteriën vanaf tandoppervlak en uit pockets kunnen via de bloedbaan in het lichaam komen bij het poetsen en kauwen. Zelfs asymptomatische mondaandoeningen kunnen de gezondheid van het hele lichaam beïnvloeden.
– Statistieken laten zien dat mensen met een gezonde mond langer leven. Elke ontbrekende tand verkort de levensverwachting (6). Daar wordt veel te weinig over gesproken, zegt Tommi Pätilä, hartchirurg bij het HUS New Children’s Hospital. Hij is een van de ontwikkelaars van de antibacteriële Lumoral-methode.
Lumoral ondersteunt mondgezondheid
Lumoral is een medisch hulpmiddel dat is ontworpen om mondhygiëne en mondgezondheid te ondersteunen. De Lumoral-behandeling is geschikt voor mensen met moeilijk te behandelen tandvleesziekten zoals parodontitis. Lumoral is wetenschappelijk onderbouwd als beste beschikbare thuisbehandeling voor parodontitispatiënten en voor het onderhouden van implantaten. In februari werd Lumoral Junior voor kinderen gelanceerd.
– Uitgebreid onderzoek laat zien dat bacteriën uit mond en tanden gekoppeld zijn aan hartziekten. Mondaandoeningen worden ook in verband gebracht met longziekten, diabetes en metabole problemen bij gezonde mensen, zegt Pätilä.
Volgens Pätilä heeft meer dan 10% van de Finse bevolking ernstige parodontitis. In dat geval kan het ontstoken gebied rond de aanhechtingsweefsels van de tand zo groot als een handpalm zijn. Ook bij mildere gevallen veroorzaakt het ontstoken “wondoppervlak” laaggradige ontsteking in het lichaam, al in mindere mate.
Pätilä voegt toe dat er bijvoorbeeld bewijs is dat diabetes het risico op parodontale ziekte verhoogt. Andersom verstoort de chronische ontstekingstoestand bij parodontitis de bloedsuikerregulatie.
– Omdat parodontitis gekoppeld is aan veel systemische aandoeningen, is vroege herkenning en aanpak essentieel voor de algehele gezondheid van de patiënt.
Hoewel regelmatig poetsen en flossen de beste manier is om tanden te reinigen, laten studies zien dat poetsen tot de helft van de tandplak op het tandoppervlak achterlaat. De Lumoral-behandeling is ontwikkeld om die resterende tandplak aan te pakken en een goede mondhygiëne te ondersteunen (3).
– Een goede mondgezondheid is voor mensen van alle leeftijden belangrijk. De mond verandert in de loop van een leven, en dagelijkse goede mondzorgroutines helpen die gezondheid op peil te houden. Een gezonde mond is niet vanzelfsprekend. Daarom is het goed dat Wereldmondgezondheidsdag ons hier elk jaar aan herinnert, zegt tandarts Pirta Liljekvist, die zelf Lumoral gebruikt en het ook aan haar patiënten aanraadt als onderdeel van goede mondhygiëne.
Referenties
1) Yu, J., Ploner, A., Chen, M.S. et al. Poor dental health and risk of pancreatic cancer: a nationwide registry-based cohort study in Sweden, 2009–2016. Br J Cancer 127, 2133–2140 (2022). https://doi.org/10.1038/s41416-022-02018-8
2) Benzian H, Watt R, Makino Y, Stauf N, Varenne B. WHO calls to end the global crisis of oral health. Lancet. 2022 Dec 3;400(10367):1909-1910. doi: 10.1016/S0140-6736(22)02322-4
3) Pakarinen, S., Saarela, R. K. T., Välimaa, H., Heikkinen, A. M., Kankuri, E., Noponen, M., Alapulli, H., Tervahartiala, T., Räisänen, I. T., Sorsa, T., & Pätilä, T. (2022). Home-Applied Dual-Light Photodynamic Therapy in the Treatment of Stable Chronic Periodontitis (HOPE-CP) Three-Month Interim Results. Dentistry Journal, 10(11), [206]. https://doi.org/10.3390/dj10110206
