Een nieuw Global Oral Health Status Report van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), gepubliceerd op 18 november 2022, laat zien dat bijna de helft van de wereldbevolking (45% — 3,5 miljard mensen) te maken heeft met mondaandoeningen. Drie op de vier getroffenen leeft in lage- en middeninkomenslanden.
Het WHO-rapport laat ook zien dat het aantal mondaandoeningen wereldwijd de afgelopen 30 jaar met 1 miljard is toegenomen — een duidelijk signaal dat veel mensen geen toegang hebben tot preventie en behandeling van mondaandoeningen.
– Mondgezondheid is in de mondiale gezondheid lange tijd verwaarloosd, maar veel mondaandoeningen zijn te voorkomen en aan te pakken met kostenefficiënte maatregelen uit dit rapport, aldus WHO-directeur-generaal dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus in een verklaring.
Snelle toename van mondaandoeningen
De meest voorkomende mondaandoeningen zijn cariës, ernstige tandvleesziekte, tandverlies en mondkanker. Onbehandelde cariës is wereldwijd de meest voorkomende aandoening: naar schatting 2,5 miljard mensen hebben ermee te maken. Ernstige tandvleesziekte — parodontitis — die een belangrijke oorzaak is van totaal tandverlies, treft naar schatting 1 miljard mensen wereldwijd. Jaarlijks worden ongeveer 380.000 nieuwe gevallen van mondkanker gediagnosticeerd.
Het rapport onderstreept de schrijnende ongelijkheid in toegang tot mondzorg, waarbij een grote last van mondaandoeningen de meest kwetsbare en achtergestelde bevolkingsgroepen treft. Mensen met lage inkomens, mensen met een beperking, alleenstaande ouderen of ouderen in zorginstellingen, mensen in afgelegen en landelijke gemeenschappen en mensen uit minderheidsgroepen dragen een hogere last.
Deze ongelijkheid lijkt op die bij andere niet-overdraagbare ziekten zoals kanker, hart- en vaatziekten, diabetes en mentale aandoeningen. Gedeelde risicofactoren — hoge suikerinname, alle vormen van tabaksgebruik en schadelijk alcoholgebruik — dragen bij aan de wereldwijde mondgezondheidscrisis.
Belemmeringen voor mondzorg
Slechts een klein deel van de wereldbevolking heeft toegang tot essentiële mondzorg, en wie de grootste behoefte heeft, heeft vaak de minste toegang. De belangrijkste belemmeringen:
Mondzorg vraagt hoge out-of-pocket uitgaven. Dat leidt vaak tot catastrofale kosten en aanzienlijke financiële druk voor gezinnen en gemeenschappen.
Mondzorg leunt grotendeels op hooggespecialiseerde zorgverleners met dure hightech apparatuur en materialen, en is onvoldoende geïntegreerd in eerstelijnsgezondheidszorg.
Gebrekkige informatie- en surveillance-systemen, gecombineerd met lage prioriteit voor publiek onderzoek naar mondgezondheid, vormen grote knelpunten om effectievere interventies en beleid te ontwikkelen.
Kansen om de wereldwijde mondgezondheid te verbeteren
Het rapport laat veelbelovende kansen zien om de mondgezondheid wereldwijd te verbeteren:
- een volksgezondheidsaanpak door gedeelde risicofactoren aan te pakken — een gebalanceerd, suikerarm dieet bevorderen, alle vormen van tabak ontmoedigen, alcoholgebruik terugdringen en de toegang tot effectieve, betaalbare fluoridetandpasta vergroten;
- mondzorg plannen als onderdeel van nationaal gezondheidsbeleid en de integratie in de eerstelijnszorg verbeteren als onderdeel van universele dekking;
- modellen voor de mondzorgworkforce herdefiniëren om aan te sluiten bij de bevolkingsbehoeften en de competenties van niet-tandheelkundige zorgprofessionals uitbreiden om dekking te vergroten;
- informatiesystemen versterken door mondgezondheidsgegevens te verzamelen en te integreren in nationale monitoringsystemen.
– Mensen centraal stellen in mondzorgdiensten is cruciaal als we universele dekking voor iedereen tegen 2030 willen bereiken, zegt dr. Bente Mikkelsen, directeur niet-overdraagbare ziekten bij de WHO, in een verklaring.
– Dit rapport fungeert als startpunt door baseline-informatie te leveren waarmee landen hun implementatie kunnen monitoren, en biedt tegelijkertijd tijdige en relevante feedback aan beleidsmakers op nationaal niveau, voegt ze toe.
####
Het WHO Global Oral Health Status Report biedt een overzicht van de meest recente data over belangrijke mondaandoeningen, risicofactoren, uitdagingen in gezondheidssystemen en kansen voor hervorming. Lees het volledige rapport hier.
Daarnaast biedt de WHO voor het eerst online profielen voor de mondgezondheid van alle 194 WHO-lidstaten. Meer informatie over landenprofielen en bijbehorende materialen vind je hier.
