Als we denken aan wat een topsporter maakt, denken we meestal aan fysieke kracht, wendbaarheid, uithoudingsvermogen en mentale weerbaarheid. Een cruciaal aspect dat echter vaak over het hoofd wordt gezien, is de mondgezondheid. De staat van het gebit en tandvlees van een sporter kan aanzienlijke invloed hebben op hun prestaties en algemene welzijn. Hier lees je waarom een goede mondhygiëne niet alleen belangrijk is, maar ook een potentiële hefboom om sportprestaties te verbeteren.
- Systemische infecties voorkomen
De mond is een poort naar het lichaam, en een slechte mondgezondheid kan leiden tot systemische infecties die invloed hebben op de prestaties van een sporter. Tandvleesziekte en cariës kunnen schadelijke bacteriën in de bloedbaan brengen, met infecties tot gevolg die hart, longen en andere vitale organen kunnen raken. Zulke infecties kunnen ziek maken en tot langere herstelperiodes leiden, waardoor sporters niet kunnen trainen of aan wedstrijden kunnen deelnemen. (1)
- Ontsteking verminderen
Ontsteking is een veelvoorkomend probleem voor sporters, zowel door intensieve inspanning als door blessures. Een slechte mondgezondheid kan ontsteking in het hele lichaam verergeren. Aandoeningen zoals parodontale (tandvlees)ziekte veroorzaken chronische ontsteking in de mond, die zich kan uitbreiden naar andere delen van het lichaam, bestaande blessures kan verergeren en herstel kan vertragen. Inzicht in dit verband helpt sporters proactief stappen te zetten om ontsteking te verminderen.
Volgens Jukka Meurman, emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Helsinki, beïnvloedt laaggradige ontsteking — veroorzaakt door ontstoken tandvlees of parodontale ziekte — hoe het immuunsysteem van het lichaam op uiteenlopende ziekten reageert. Gevolgen zijn onder meer een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, diabetes, de ziekte van Alzheimer en zelfs kanker. Er zijn ook verbanden gevonden tussen slechte mondgezondheid en depressie.
- Voeding en energieniveau verbeteren
Een goede mondgezondheid is essentieel voor goede voeding. Sporters moeten een uitgebalanceerd dieet met voldoende vitaminen en mineralen volgen om op hun best te presteren. Tandheelkundige problemen zoals kiespijn, gevoeligheid of missende tanden kunnen het lastig maken een breed scala aan voeding te eten, met voedingstekorten tot gevolg. Slechte voeding kan leiden tot lagere energieniveaus, minder uithoudingsvermogen en tragere hersteltijden.
Zo zijn zuivelproducten als melk, kaas en yoghurt rijk aan calcium en fosfor, die helpen bij het versterken van het tandglazuur (2). Groene thee bevat antioxidanten (catechinen) die kunnen helpen bij het verminderen van ontsteking in de mond en het aanpakken van bacteriën (3).
- Focus en concentratie versterken
Pijn en ongemak door tandheelkundige problemen kunnen flink afleiden. Voor sporters is het behouden van focus en concentratie tijdens training en wedstrijden cruciaal. Kiespijn kan leiden tot slechte slaap, stress en angst — allemaal factoren die de mentale staat en prestaties van een sporter negatief kunnen beïnvloeden. (4)
- Zelfvertrouwen en moraal versterken
Een gezonde, stralende lach kan het zelfvertrouwen van een sporter vergroten — binnen en buiten het veld. Zelfvertrouwen speelt een cruciale rol in prestaties en beïnvloedt de mindset en vastberadenheid van een sporter. Andersom kunnen tandheelkundige problemen tot zelfbewustheid leiden en de bereidheid van een sporter om volledig deel te nemen aan sociale en teamactiviteiten verminderen — met gevolgen voor teamsamenhang en persoonlijke motivatie.
- Ademhalingsproblemen helpen voorkomen
Voor sporters is een optimale longfunctie cruciaal. Wanneer de mondgezondheid slecht is en mondinfecties onbehandeld blijven, kunnen bacteriën die cariës en gingivitis veroorzaken vanuit de mond naar de longen reizen. Dat kan tot infecties leiden en longaandoeningen verergeren. Tandplak herbergt mondbacteriën die met grondig dagelijks poetsen en flossen onder controle te houden zijn. Aangetaste longen kunnen zich minder goed tegen bacteriële invallen verweren, wat het infectierisico vergroot. Bovendien kan tandvleesziekte chronische longontsteking verergeren bij aandoeningen als astma, COPD en longontsteking, doordat ontstoken tandvlees systemische ontstekingsreacties triggert die de longen beïnvloeden. (5)
Mondgezondheid versterken met de antibacteriële Lumoral-behandeling
Gezien de grote invloed van mondgezondheid op sportprestaties is het voor sporters belangrijk om stevige mondhygiëne-gewoonten aan te leren. Het onder controle houden van de orale biofilm (tandplak) is cruciaal om mondaandoeningen zoals gingivitis, parodontitis en cariës te helpen voorkomen. Onderzoek laat echter zien dat zelfs een hoogwaardige elektrische tandenborstel slechts zo’n 65% van de schadelijke bacteriën in de mond verwijdert (6).
De antibacteriële Lumoral-behandeling versterkt het effect van mechanisch poetsen, en studies laten zien dat ze ook de resultaten van professionele mondzorg op preventieve wijze significant verbetert. Lumoral vertraagt daarnaast de tandplakvorming en vermindert de belasting van schadelijke bacteriën in de mond aanzienlijk. (6, 7)
Gebruikerservaringen suggereren dat aPDT, toegepast thuis via het Lumoral®-apparaat, ook symptomen van een droge mond kan verbeteren doordat het de speekselproductie bevordert. Er is echter meer wetenschappelijk bewijs nodig over het effect van de methode op speekselsecretie. Op dit moment worden nieuwe klinische studies naar dit onderwerp opgestart.
Tips voor een gezonde mond:
Regelmatig poetsen en flossen: poets minstens twee keer per dag en floss dagelijks om tandplak en etensresten te verwijderen.
Regelmatig Lumoral: de Lumoral-methode verwijdert microscopische tandplak van het tand- en tandvleesoppervlak en vertraagt de vorming van nieuwe tandplak en tandsteen. De werking is gebaseerd op de lichtgeactiveerde Lumorinse mondspoeling. De behandeling richt haar antibacteriële werking specifiek op tandplak en spaart zo de normale mondflora. Lumoral is een CE-gemarkeerd medisch hulpmiddel.
Regelmatige tandartscontroles: ga elk halfjaar naar de tandarts voor professionele reiniging en controle.
Gezond dieet: bepaalde voedingsmiddelen kunnen de mondgezondheid ondersteunen door sterke tanden, gezond tandvlees en frisse adem te stimuleren. Eet gevarieerd met veel fruit, groenten en magere eiwitten en beperk suikerhoudende snacks en dranken.
Goed drinken: drink voldoende water om de speekselproductie op peil te houden; speeksel helpt de tanden te beschermen tegen aantasting. Goed gehydrateerd blijven is belangrijk voor de speekselproductie. Speeksel is een belangrijk verdedigingsmechanisme in de mond omdat het helpt de mond te ontdoen van bacteriën en etensresten. Volwassenen zouden minstens 1 tot 1,5 liter per dag moeten drinken, aldus emeritus hoogleraar Jukka Meurman.
Lees meer:
Goede mondgezondheid is essentieel voor sporters
- Kapila YL. Oral health's inextricable connection to systemic health: Special populations bring to bear multimodal relationships and factors connecting periodontal disease to systemic diseases and conditions. Periodontol 2000. 2021 Oct;87(1):11-16. doi: 10.1111/prd.12398. PMID: 34463994; PMCID: PMC8457130.
- GF Ferrazzano, T Cantile, M Quarto, A Ingenito, L Chianese, F Addeo, Protective effect of yogurt extract on dental enamel demineralization in vitro, First published: 27 November 2008 https://doi.org/10.1111/j.1834-7819.2008.00072.x
- Chatterjee A, Saluja M, Agarwal G, Alam M. Green tea: A boon for periodontal and general health. J Indian Soc Periodontol. 2012 Apr;16(2):161-7. doi: 10.4103/0972-124X.99256. PMID: 23055579; PMCID: PMC3459493.
- Ashley P, Di Iorio A, Cole E, Tanday A, Needleman I. Oral health of elite athletes and association with performance: a systematic review. Br J Sports Med. 2015 Jan;49(1):14-9. doi: 10.1136/bjsports-2014-093617. Epub 2014 Nov 11. PMID: 25388551; PMCID: PMC4316843.
- Gomes-Filho IS, Passos JS, Seixas da Cruz S. Respiratory disease and the role of oral bacteria. J Oral Microbiol. 2010 Dec 21;2. doi: 10.3402/jom.v2i0.5811. PMID: 21523216; PMCID: PMC3084574.
- Pakarinen, Saila, et al. "Home-Applied Dual-Light Photodynamic Therapy in the Treatment of Stable Chronic Periodontitis (HOPE-CP)—Three-Month Interim Results." Dentistry Journal 10.11 (2022): 206
- Neha Aggarwal, Sunil Gupta, Rashu Grover, Gunmeen Sadana, and Karan Bansal; Plaque Removal Efficacy of Different Toothbrushes: A Comparative Study, Int J Clin Pediatr Dent. 2019 Sep-Oct; 12(5): 385–390. doi: 10.5005/jp-journals-10005-1669
